V4 wraca do gry. Tusk w Bratysławie: zablokujemy wszystko, co podniesie ceny energii
Nowy rozdział w historii Grupy Wyszehradzkiej
Po okresie wyraźnego ochłodzenia wzajemnych relacji Grupa Wyszehradzka wraca do wspólnego działania. Premierzy Polski, Czech, Słowacji i Węgier spotkali się w Bratysławie, aby wypracować wspólne stanowisko w najważniejszych sprawach dla regionu. W szczycie zorganizowanym z inicjatywy premiera Słowacji Roberta Fico wzięli udział Donald Tusk, Andrej Babiš, Péter Magyar oraz - jako gość - premier Irlandii Micheál Martin, którego kraj sprawuje obecnie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
To spotkanie ma wymiar symboliczny, ale przede wszystkim praktyczny. Po latach sporów i wzajemnych oskarżeń państwa regionu wracają do stołu negocjacyjnego z jasno określonymi celami. Wspólnota interesów okazuje się silniejsza niż dzielące je różnice, a stawką jest nie tylko pozycja regionu w Unii, ale także realne pieniądze i bezpieczeństwo mieszkańców.
"Odbudowujemy prestiż i skuteczność Grupy Wyszehradzkiej, z dobrym skutkiem dla naszych państw i Unii Europejskiej. W czasach, kiedy działaliśmy solidarnie, osiągaliśmy nasze cele i wzmacnialiśmy Unię jako całość"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier Polski podkreślił, że historia regionu pokazuje, iż tylko wspólne działanie przynosi efekty. Państwa V4 razem są w stanie wywierać realny wpływ na kształt unijnej polityki - od budżetu, przez migrację, aż po politykę energetyczną.
Budżet UE musi docenić tych, którzy strzegą granicy
Jednym z najważniejszych tematów szczytu był przyszły budżet Unii Europejskiej. Donald Tusk jasno postawił sprawę: państwa, które ponoszą szczególną odpowiedzialność za ochronę zewnętrznej granicy Wspólnoty - w tym przede wszystkim Polska - muszą zostać należycie uwzględnione w unijnych finansach. Polska wydaje obecnie setki milionów złotych rocznie na utrzymanie szczelności wschodniej granicy, a te koszty nie mogą być dłużej pomijane w Brukseli.
"Polska płaci obecnie setki milionów złotych, żeby utrzymać szczelność wschodniej granicy. Dlatego przyszły budżet i polityka UE muszą brać pod uwagę wysiłek państw, które chronią zewnętrzną granicę Wspólnoty"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Skala wyzwania jest ogromna. Jeszcze niedawno na wschodniej granicy odnotowywano blisko 20 tys. nielegalnych przejść miesięcznie. Dzięki zdecydowanym działaniom udało się ograniczyć ten proceder niemal do zera. To konkretny, mierzalny sukces, który - zdaniem polskiego premiera - powinien być argumentem w negocjacjach o unijne fundusze.
"Dzisiaj już nikt nie mówi o nielegalnej migracji na wschodniej granicy. Wiecie dlaczego? Ponieważ z blisko 20 tys. nielegalnych przejść miesięcznie ograniczyliśmy je prawie do zera"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier Czech Andrej Babiš zwrócił uwagę na szerszy kontekst. Jego zdaniem region V4 jest najbardziej perspektywicznym obszarem Europy, a kwestia bezpieczeństwa odgrywa w nim rolę kluczową. Każde państwo - jak podkreślił - samodzielnie decyduje o tym, kto na jego terytorium mieszka i pracuje.
"Każde nasze państwo samo decyduje o tym, kto u nas będzie żyć i kto u nas będzie pracować"
Andrej Babiš, Premier Czech
Energia: czerwona linia, której V4 nie przekroczy
Drugim filarem wspólnego stanowiska Grupy Wyszehradzkiej jest polityka energetyczna. Państwa regionu zgodnie zapowiadają, że zablokują każde unijne rozwiązanie, które mogłoby doprowadzić do wzrostu kosztów energii. To deklaracja o ogromnym ciężarze gatunkowym - dotyczy bowiem nie tylko rachunków za prąd i gaz w domach, ale także konkurencyjności całego europejskiego przemysłu.
"Zablokujemy wszystko, co sprowadzi na nas ryzyko droższej energii. To kwestia być albo nie być całej Unii Europejskiej"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Polski premier nie krył, że stawka jest fundamentalna. Wskazał, że bez konkurencyjnych cen energii Europa nie ma szans w wyścigu gospodarczym z największymi potęgami świata. Ochrona klimatu pozostaje ważnym celem, ale - jak podkreślił - równie istotna jest ochrona unijnego przemysłu i miejsc pracy.
"Między bajki możemy włożyć marzenia o konkurowaniu z Chinami czy Stanami Zjednoczonymi, jeśli ceny energii będą u nas wyglądały tak, jak w tej chwili"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Dla Grupy Wyszehradzkiej priorytetem pozostaje obniżenie cen energii w regionie. Państwa V4 chcą, aby unijna polityka była prowadzona w sposób odpowiedzialny, z uwzględnieniem jej realnego wpływu na gospodarkę i bezpieczeństwo obywateli. Tylko takie podejście - zdaniem premierów - pozwoli zachować konkurencyjność europejskiej gospodarki.
Wspólny głos w sprawie budżetu i polityki spójności
Premier Irlandii Micheál Martin, którego kraj przewodniczy obecnie pracom Rady UE, ostrzegł, że najbliższe miesiące będą dla Unii wyjątkowo trudne. Kluczowym zadaniem jest jak najszybsze uzgodnienie unijnego budżetu, który pozwoli rozwiązywać stojące przed Wspólnotą wyzwania.
"Europa potrzebuje budżetu, który patrzy w przód – żebyśmy mogli rozwiązywać wyzwania, które stoją przed nami i żeby ta polityka zakończyła się sukcesem"
Micheál Martin, Premier Irlandii
Premier Słowacji Robert Fico zapowiedział z kolei, że państwa V4 będą wspólnie zabiegać o utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania polityki spójności oraz wspólnej polityki rolnej. To obszary, z których korzystają wszystkie państwa regionu, a ich ograniczenie uderzyłoby w najbiedniejsze regiony Unii.
"Grupa Wyszehradzka znowu żyje i znowu jest zdolna do wyrażania wspólnego stanowiska"
Robert Fico, Premier Słowacji
Premier Węgier Péter Magyar zwrócił uwagę, że siła V4 tkwi w koncentrowaniu się na tym, co łączy jej państwa. Tam, gdzie interesy są wspólne, region może skutecznie reprezentować swoje racje w Brukseli.
"Jestem przekonany, że wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje również cała Europa"
Péter Magyar, Premier Węgier
Co to oznacza dla mieszkańców Rzeszowa i Podkarpacia?
Ustalenia ze szczytu w Bratysławie mają bezpośrednie przełożenie na życie w Rzeszowie i całym województwie podkarpackim. To właśnie przez Podkarpacie przebiega kluczowy odcinek wschodniej granicy Unii Europejskiej - granica z Ukrainą, a dalej z Białorusią i Rosją. Koszty jej ochrony ponoszą polscy podatnicy, w tym mieszkańcy regionu, którzy współfinansują funkcjonowanie służb granicznych i wojska.
Dla lokalnych firm - szczególnie tych z branży przemysłowej, lotniczej i przetwórczej - kluczowe znaczenie mają ceny energii. Rzeszowski przemysł lotniczy, Dolina Lotnicza czy zakłady w Stalowej Woli i Dębicy są silnie uzależnione od kosztów prądu i gazu. Każdy wzrost cen oznacza wyższe koszty produkcji, a w konsekwencji mniejszą konkurencyjność i ryzyko ograniczenia zatrudnienia. Zapowiedź blokowania droższej energii to dla tych zakładów konkretna deklaracja ochrony miejsc pracy.
Nie bez znaczenia jest także kwestia funduszy unijnych. Podkarpacie od lat korzysta z polityki spójności - z tych pieniędzy finansowane są drogi, szpitale, szkoły i inwestycje wodno-kanalizacyjne. Utrzymanie odpowiedniego poziomu tych funduszy w nowym budżecie UE oznacza, że region nie straci ważnego źródła finansowania rozwoju. Dla mieszkańców Rzeszowa i okolic to realna perspektywa dalszej poprawy infrastruktury i jakości życia.
Najważniejsze ustalenia szczytu w Bratysławie
- Państwa V4 będą wspólnie zabiegać o uwzględnienie w budżecie UE kosztów ochrony zewnętrznej granicy Wspólnoty, w tym przede wszystkim granicy Polski.
- Polska wydaje obecnie setki milionów złotych rocznie na utrzymanie szczelności wschodniej granicy.
- Nielegalne przejścia na wschodniej granicy ograniczono z blisko 20 tys. miesięcznie niemal do zera.
- V4 zablokuje każde unijne rozwiązanie, które mogłoby doprowadzić do wzrostu cen energii w regionie.
- Priorytetem pozostaje obniżenie cen energii oraz ochrona konkurencyjności europejskiego przemysłu.
- Państwa V4 będą zabiegać o utrzymanie finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej.
- Irlandia sprawuje obecnie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- Szczyt w Bratysławie zorganizowano z inicjatywy premiera Słowacji Roberta Fico.
Spotkanie w Bratysławie potwierdziło, że Grupa Wyszehradzka chce wspólnie zabiegać o swoje interesy w kwestiach kluczowych dla regionu i całej Unii Europejskiej. Premier Polski wyraził nadzieję, że rozwiązania wypracowane w Polsce i w regionie - dotyczące m.in. polityki migracyjnej i energetycznej - staną się przykładem dla innych państw europejskich.