Jan August Kisielewski

Jan August Kisielewski (ur. 8 lutego 1876 w Rzeszowie, zm. 29 stycznia 1918 w Warszawie) – polski dramatopisarz, znawca i krytyk teatralny, eseista związany z kabaretem Zielonego Balonika.

Uważany jest współcześnie za jedną z najciekawszych indywidualności Młodej Polski, doskonałego analityka środowisk cyganerii artystycznej oraz przedstawiciela dramatu psychologicznego w literaturze polskiej. Jego dwie sztuki – Karykatury i W sieci – odzwierciedlają konflikt między indywidualizmem artystów a mieszczańską moralnością i należą do klasyki teatru modernistycznego.

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej. Był synem Augusta i Józefy z Szałajków, bratem Zygmunta i stryjem Stefana. Uczył się w gimnazjum w Rzeszowie, później przeniósł się do Tarnowa. Przez rok przebywał w Wiedniu, a po powrocie osiadł w Krakowie. Pracował jako kopista, uczęszczał na Uniwersytet Jagielloński. Na deskach teatru debiutował w 1899 roku. Po pierwszych sukcesach przeniósł się do Paryża, skąd po bezskutecznych próbach podbicia tamtejszych teatrów wrócił w 1903 roku. Wtedy też założył pismo satyryczne Liberum Veto. W 1906 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie zbliżył się do środowisk encji. Pisywał artykuły i recenzje ogłoszone w tomach Życie dramatu, Panmusaion. Nasilające się objawy choroby psychicznej coraz częściej uniemożliwiały mu pracę. Zmarł 29 stycznia 1918 w Warszawie; pochowany został na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 267-6-1/2).

Kisielewski zasłynął jako twórca komedio-dramatów realistycznych Karykatury i W sieci, w centrum zainteresowań stawiając funkcję artysty w społeczeństwie oraz antynomie artysta–filister, ideał–jego realizacja. Były to tematy bliskie Zapolskiej i Perzyńskiemu, przedstawione ze znacznie większym obiektywizmem i wstrzemięźliwością, co popychało twórczość Kisielewskiego w stronę dramatu psychologicznego. Obie sztuki cieszyły się za życia autora sporą popularnością; były wielokrotnie wystawiane m.in. przez Teatr Rozmaitości w Warszawie, Teatr Polski w Poznaniu i Nowe Atenum (reż. Leon Schiller).

Innowacją Kisielewskiego było również wprowadzenie rozbudowanych didaskaliów upodabniających się do prozy powieściowej. Sonata, ostatni dramat Kisielewskiego, stanowi zwrot w stronę symbolizmu, lecz spotyka mieszane reakcje; często utożsamiany jest z upadkiem młodego twórcy zmagającego się z chorobą i twórczą niemocą. Dzięki temu Kisielewski jest często określany mianem talentu jednego sezonu.