Roman Henryk Bańkowski
Biografia
Roman Henryk Bańkowski urodził się w 1932 roku w Rzeszowie, będąc wnukiem por. Józefa Bańkowskiego. Po przeniesieniu służby ojca zamieszkiwał w Kaliszu, a po jego śmierci od 1937 dorastał w Sanoku, do 1939 przebywając w środowisku oficerów Korpusu Ochrony Pogranicza. Jego matką była Aniela. Legitymował się herbem Ostoja.
W Sanoku podczas II wojny światowej, w okresie okupacji niemieckiej, uczęszczał od 1940 do 1944 do szkoły powszechnej, kończąc cztery klasy. W domu ukrywali się konspiratorzy i uciekinierzy, m.in. Antoni Żubryd.
Po zakończeniu wojny od 1945 uczęszczał do I Państwowej Szkoły Męskiej Stopnia Podstawowego i Licealnego, w której zdał maturę w 1951. 24 maja 1946 był przymusowo świadkiem egzekucji dwóch żołnierzy NSZ dokonanej na stadionie Wierchy w Sanoku, co opisał w swoich wspomnieniach. Był powołany do organizacji Służba Polsce, w 1950 do 2. Brygady, w 1951 do 21. Brygady.
Zaocznie studiował rolnictwo i prawo na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zawodowo pracował jako urzędnik w dziedzinie łączności przez ponad 40 lat. Był również ratownikiem górskim Grupy Bieszczadzkiej GOPR z siedzibą w Sanoku.
W młodości pisał wiersze dla siebie. Jako poeta zadebiutował w 1968. Później publikował utwory prozatorskie. Opublikował Wspomnienia junaka Służby Polsce w czasopiśmie Płomienie oraz wspomnienia z działalności w Lidze Obrony Kraju w Żołnierzu Wolności. Po przekroczeniu 50. roku życia wrócił do aktywnego tworzenia i publikowania poezji, publikując w tygodniku Rzeczywistość i później związał się z Klubem Literackim Pod Drabiną w Rzeszowie; twórczość ukazywała się także w Widnokrągu i w Twórczości Robotników. Pierwszy tomik poezji ukazał się w 1987.
W 1985, wraz z sanockim poetą Ryszardem Kulmanem, założył oddział Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury w Sanoku, którego był zastępcą przewodniczącego, a w marcu 1988 objął stanowisko przewodniczącego (RSTK liczył w latach 80. od ponad 200 do ok. 150 członków). Był także założycielem i animatorem Klubu Literackiego Połoniny przy RSTK w Sanoku, publikował na łamach I i II Almanachu.
Publikował poezję w Twórczości Ludowej, artykuły prasowe w Nowinach, Łączności, Rzeczywistości, Żołnierzu Polski i Żołnierzu Wolności, wywiady i publicystykę; amatorsko zajmował się malarstwem i fotografią. W 2000 został stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia. Należał do Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy RP.
W tomiku Byli wśród nas – inni upamiętnił osoby związane z Sanokiem i ludność żydowską, a także działalność w sanockich środowiskach literackich. Zmarł 14 października 2004 w Sanoku, pochowany 18 października 2004 na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej.
W dorobku literackim znajdują się takie pozycje jak Zimne światło, Granica milczenia, Pęknięty horyzont, Na skraju zdarzeń, Dziadek, Spadające gwiazdy, Bliskie i dalekie, Gdzie połonin serce bije, Bieszczadzkie echa, Minęły czasy – minęli ludzie – pozostala pamięć, Rozmowy z Panem, Z życia wzięte, Rozmyślania, Wybór wierszy swawolnych, Byli wśród nas – inni, Wspomnienia junaka Służby Polsce, Wywiady i opowieści, Barwy życia, Jesteśmy. Małe formy literackie.