Zarzuty wobec byłych władz PFN. Rzeszowska prokuratura bada finansowanie kampanii PiS

Prokuratura Regionalna w Rzeszowie postawiła zarzuty byłemu prezesowi Polskiej Fundacji Narodowej Cezaremu J. oraz byłemu członkowi jej zarządu Maciejowi Ś. Śledczy twierdzą, że przy kampanii „Sprawiedliwe Sądy” mogło dojść do nielegalnego finansowania partii politycznych i szkody dla fundacji sięgającej co najmniej 8,4 mln zł.

Zarzuty za kampanię „Sprawiedliwe Sądy”

Jak ustaliła prokuratura, obaj podejrzani mieli działać wspólnie i umyślnie, nadużywając uprawnień i nie dopełniając obowiązków przy realizacji kampanii z 2017 roku. Postępowanie dotyczy decyzji związanych z jej organizacją i finansowaniem, a śledczy uznają, że przedsięwzięcie wykraczało poza statutowe cele Polskiej Fundacji Narodowej.

W ocenie prokuratury przekazane w ramach kampanii świadczenia miały formę niepieniężną i stanowiły korzyść dla Prawa i Sprawiedliwości oraz Solidarnej Polski. Chodziło o usługi marketingu politycznego kierowane do przestrzeni publicznej, które - według śledczych - zostały sfinansowane wbrew przepisom ustawy o partiach politycznych.

Wbrew przepisom ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, przekazano na rzecz partii politycznych Prawo i Sprawiedliwość oraz Solidarna Polska wartości niepieniężne wycenione na tę kwotę w postaci usług marketingu politycznego adresowanych do przestrzeni publicznej w ramach wskazanej kampanii.

Jaromir Rybczak, prokurator

Zatrzymania, przesłuchania i środki zapobiegawcze

Do zatrzymań doszło we wtorek rano. Działali funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego na polecenie Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie. Jednego z podejrzanych zatrzymano w województwie warmińsko-mazurskim, drugiego w Warszawie, a następnie obu przewieziono do Rzeszowa, gdzie usłyszeli zarzuty.

Po przesłuchaniu Maciej Ś. i Cezary J. nie przyznali się do winy i złożyli wyjaśnienia. Prokurator zastosował wobec nich wolnościowe środki zapobiegawcze: zakaz opuszczania kraju oraz zatrzymanie paszportów. Za zarzucane im przestępstwo grozi kara do 10 lat pozbawienia wolności.

• zatrzymania przeprowadziło Centralne Biuro Antykorupcyjne,
• jedno z zatrzymań miało miejsce w województwie warmińsko-mazurskim,
• drugie zatrzymanie nastąpiło w Warszawie,
• po przesłuchaniu zastosowano zakaz opuszczania kraju,
• prokuratura zatrzymała paszporty obu podejrzanych.

Przeszukania i szersze śledztwo w sprawie PFN

Równolegle funkcjonariusze CBA przeszukali miejsca zamieszkania Anny Plakwicz i Piotra Matczuka, czyli współpracowników byłej premier Beaty Szydło odpowiedzialnych za kampanię wizerunkową Prawa i Sprawiedliwości. To kolejny wątek śledztwa, które rzeszowska prokuratura prowadzi znacznie szerzej niż tylko w zakresie samej kampanii „Sprawiedliwe Sądy”.

Obecne postępowanie wywodzi się ze sprawy wszczętej w drugiej połowie czerwca 2024 roku przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. Tamten wątek dotyczył podejrzenia nadużycia uprawnień przez członków zarządu Polskiej Fundacji Narodowej przy finansowaniu kampanii. Następnie śledztwo przejęła Prokuratura Regionalna w Rzeszowie, która bada także inne działania fundacji, w tym zakup i późniejszą sprzedaż jachtu I Love Poland za 900 tys. euro w 2018 roku.

Do rzeszowskiego postępowania dołączono również materiały dotyczące możliwego przekroczenia uprawnień przez ówczesną prezes Rady Ministrów Beatę Szydło. Chodzi o zlecenie Polskiej Fundacji Narodowej realizacji programu „Sprawiedliwość”, obejmującego projekt „Sądy” związany ze zmianami w wymiarze sprawiedliwości. Sprawa znalazła się także w tzw. raporcie Bodnara, przygotowanym przez Prokuraturę Krajową i analizującym postępowania z lat 2016 – 2023.

Dlaczego sprawa PFN budzi tyle emocji

Polska Fundacja Narodowa została powołana w 2016 roku przez 17 spółek Skarbu Państwa, które zadeklarowały łączne wsparcie na poziomie 45,5 mln zł. Wśród założycieli znalazły się m.in. Enea, Energa, PGE, Grupa Azoty, Lotos, Tauron, Orlen, PGNiG, PZU, PKO BP, Giełda Papierów Wartościowych, KGHM, Totalizator Sportowy, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, Polskie Koleje Państwowe, Polski Holding Nieruchomości oraz Polska Grupa Zbrojeniowa. Jej statut miał obejmować promocję Polski za granicą, ochronę dobrego imienia państwa i wspieranie gospodarki.

Największe kontrowersje wzbudziła kampania „Sprawiedliwe Sądy”, oparta na billboardach i stronach internetowych promujących rządowe założenia reformy wymiaru sprawiedliwości. W przekazie pojawiały się hasła krytyczne wobec środowiska sędziowskiego, w tym określenie „nadzwyczajna kasta”. Opozycja od początku zarzucała fundacji, że wykorzystuje środki pochodzące od spółek Skarbu Państwa do prowadzenia przekazu o charakterze politycznym i propagandowym.

Sprawa ma znaczenie także dla mieszkańców regionu, ponieważ to właśnie rzeszowska prokuratura prowadzi dziś jedno z najgłośniejszych postępowań dotyczących rozliczeń wokół instytucji finansowanej przez spółki państwowe. Dla opinii publicznej to test, czy pieniądze powiązane z majątkiem Skarbu Państwa były wydawane zgodnie z prawem i statutem fundacji.

Co dalej w śledztwie

Śledczy badają nie tylko samą kampanię „Sprawiedliwe Sądy”, ale też kolejne decyzje podejmowane w Polskiej Fundacji Narodowej. W tle pozostają pytania o zakres odpowiedzialności byłych władz PFN oraz o to, czy postępowanie obejmie jeszcze inne osoby związane z przygotowaniem i realizacją kampanii.

Najbliższe kroki będą zależeć od dalszej analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Rzeszowie. To właśnie ona ma teraz kluczową rolę w wyjaśnieniu wszystkich wątków sprawy, która od miesięcy pozostaje jednym z najważniejszych postępowań dotyczących działalności PFN.

Informacje przekazała Prokuratura Regionalna w Rzeszowie.