Synagoga w Lesku odzyskuje dawny wygląd po konserwacji jednego z najcenniejszych zabytków

Synagoga w Lesku, wzniesiona prawdopodobnie w połowie XVII wieku, przechodzi gruntowny remont, który przywraca jej historyczny charakter i podkreśla wyjątkową rangę tego miejsca w skali miasta i regionu.

Po zakończonych pracach konserwatorskich budynek odzyskał estetykę oraz część swoich dawnych walorów architektonicznych. Na inwestycję przeznaczono ponad 358,8 tys. zł, a część środków pochodziła z kilku źródeł publicznych.

Najcenniejszy zabytek Leska

Dawna synagoga uchodzi za najbardziej rozpoznawalny i jeden z najcenniejszych zabytków Leska. To także ważny punkt na mapie turystycznej Podkarpacia, bo od lat przyciąga osoby zainteresowane historią miasta, jego dziedzictwem oraz architekturą sakralną.

O prowadzonych pracach poinformował PAP Dawid Lipka z Urzędu Miasta i Gminy Lesko. Jak podkreślił, obiekt należy do najcenniejszych przykładów żydowskiego dziedzictwa w Polsce i od stuleci przypomina o wielokulturowej przeszłości Leska.

Jest zaliczana do najcenniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa w Polsce. Od wieków stanowi ważny element krajobrazu Leska, przypominając o bogatej historii miasta i jego wielokulturowym dziedzictwie

Dawid Lipka, Urzędu Miasta i Gminy Lesko

Zakres wykonanych prac

Roboty objęły przede wszystkim konserwację zewnętrznych tynków na elewacjach północno-wschodniej i północno-zachodniej. Zajęto się również detalami architektonicznymi, w tym glifami, kasetonami i gzymsami, które są istotne dla odbioru historycznej bryły budynku.

W ramach inwestycji wykonano także obróbkę blacharską, zamontowano rury spustowe z blachy miedzianej oraz instalację odgromową. Dzięki temu obiekt zyskał nie tylko odświeżony wygląd, ale też rozwiązania poprawiające jego zabezpieczenie.

• remont i konserwacja tynków zewnętrznych
• prace przy detalach architektonicznych
• obróbka blacharska i montaż rur spustowych
• instalacja odgromowa

Historia obiektu i jego znaczenie

Synagoga powstała prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej drewnianej bożnicy. Zbudowano ją z otoczaków rzecznych, kamieni ciosanych i cegieł, a sam obiekt utrzymano w stylu manierystyczno-pałacowym. Jest jednonawowy, a jego ściany szczytowe wieńczą kamienne wazony.

Na elewacji można dostrzec tablice Mojżesza, a pod nimi ślady hebrajskiego napisu: “O, jakimże lękiem napawa to miejsce! Nic tu innego, tylko dom Boży”. Przy południowo-zachodnim narożniku znajduje się okrągła wieża, która dawniej pełniła funkcję więzienia dla Żydów. We wschodniej ścianie umieszczono ołtarz będący uproszczoną kopią arki z nieistniejącej już synagogi Złotej Róży we Lwowie, a w ścianie znajduje się szafa ołtarzowa, w której przechowywano ręcznie spisany Pięcioksiąg Mojżesza.

Od zniszczeń wojennych do współczesnej galerii

Podczas II wojny światowej synagoga została zdewastowana przez hitlerowców. W latach 60-tych ub. wieku przeszła gruntowną rekonstrukcję, a później była jeszcze kilkakrotnie odnawiana.

Obecnie, od ponad 40 lat, główna część budynku służy jako Galeria Bieszczadzkiego Domu Kultury w Lesku “Bieszczadzkie Zadumania”. Od maja do października prezentowane są tam prace artystów bieszczadzkich, co sprawia, że zabytek pozostaje żywą częścią lokalnej kultury.

Dla mieszkańców Leska to ważna wiadomość nie tylko ze względu na sam wygląd budynku, ale też ochronę obiektu, który łączy historię, pamięć o wielokulturowości i współczesne funkcje kulturalne. Takie inwestycje pomagają zachować tożsamość miejsca i utrzymać w dobrym stanie jeden z jego najważniejszych symboli.

Finansowanie inwestycji

Całkowity koszt prac przekroczył 358,8 tys. zł. Zadanie wsparły środki z kilku poziomów administracji: ponad 106 tys. zł z dotacji ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 20 tys. zł od podkarpackiego konserwatora zabytków oraz 30 tys. zł z budżetu województwa. Wkład własny gminy wyniósł 202, 7 tys. zł.

To właśnie dzięki temu montażowi finansowemu możliwe było przeprowadzenie prac, które poprawiły stan zachowania synagogi i pozwoliły zachować jej najcenniejsze elementy dla kolejnych pokoleń.

Informacje przekazał Urząd Miasta i Gminy Lesko.